1 Nisan Şakası ve Kökeni

1 Nisan Şakası ve Kökeni

Her Nisan ayının ilk günü 1 Nisan’da etrafta gereksiz bir şaka furyası dönüyor. Nisan 1 şakasının kökenini bilen bilmeyen bütün insanlar şaka yapma uğraşında. Öğrenciyken hatırlarsınız, başka öğrencilerle sınıf değişmeler, öğretmenlere karabiberli çiçek vermeler, sınıf defterinin arasına yapay böcekler (yılan, örümcek, fare) yerleştirmek… Sonra bugün yapılan bütün şakalar “Nisan 1 Şakasına” bağlanıyor. Nasıl olsa bugün 1 Nisan deyip vuruyorsunuz şakanın dibine. Peki gerçekte böyle bir şey var mı? Nedir bu şakanın aslı temeli?

Nisan 1 Şakasının kökeni hakkında bir kaç rivayet dolaşmakta.

1 Nisan Üzerine I. Rivayet

15. yüzyılın sonlarında, Haçlı ordusu İspanyadaki Endülüs Müslümanlarının son kalesini kuşatır. Uzun süren bir kuşatma olmasına rağmen, kış aylarının da etkisiyle, kale korunabilmektedir. Durumun zorluğunu anlayan Haçlı ordusu komutanı değişik taktikler düşünmektedir.

En sonunda 31 Mart gecesi kalenin önüne giderek bir elinde Kur’an bir elinde İncil; şu iki kitap üzerine yemin ederim ki teslim olursanız bu akşam size bir şey yapmayacağım der. Gerekli görüşmelerden sonra canlarının kurtarılması karşılığında Müslümanlar kaleyi teslim ederler.

Ertesi sabah, yani 1 Nisan sabahı, Haçlı ordusu komutanı bütün Müslümanların öldürülmesi için emir verir.

Bunun üzerine Müslümanlar “Yemin etmiştiniz, bize söz vermiştiniz” dediklerinde Haçlı ordusu komutanı “Benim sözüm size dün akşam içindi, bugün için size bir sözüm yoktur” diye cevap verir ve bütün Müslümanlar orada şehit edilir.

İşte o gün bugündür 1 Nisan Hristiyanlar arasında “Hile Günü” olarak kutlanmaktadır.

Yazının başında söylenildiği gibi bu rivayet pek gerçekçi değil. Şöyle ki; rivayet anlatılmış yalnız “Kale nerede? Komutanı kim?” gibi sorulara yanıt bulunamıyor. Sonra neden Müslümanlar durduk yere kaleyi teslim ediyorlar? Bir parçada Hristiyanlara taş atma niyeti var sanki rivayette. Neyse yineliyelim pek samimi gelmedi bize ama isteyen inanır, istemeyen inanmaz.

1 Nisan Üzerine II. Rivayet

Her ne kadar Roma İmparatoru Julius Caesar (Sezar) milattan önce 46 yılında takvimin başlangıcı Ocak ayı olarak ilan ettiyse de, 16 yüzyılın ortalarına kadar Avrupa’da yeni yıl geleneksel olarak, bahar aylarının başlangıç tarihi olarak da kabul edilen, Mart ayının 25’inde başlardı.

1564 yılında Fransa Kralı IX. Charles, takvimi değiştirerek yıl başlangıcını Ocak ayının birinci gününe aldı. O zamanki iletişim şartlarında bazı insanların bundan haberi olmadı, bazıları ise bu kararı protesto etmek amacıyla eski adetlerine devam ettiler. 1 Nisan’da partiler düzenlediler, birbirlerine hediyeler verdiler. Diğerleri ise bunları Nisan aptalları olarak nitelendirip bu güne ‘Bütün Aptallar Günü’ adını verdiler. Bu günde diğerlerine süpriz hediyeler verdiler, yapılmayacak bir partiye davet ettiler, gerçek olması mümkün olmayan haberler ürettiler.

Yıllar sonra takvimin ayları yerine oturup, Ocak ayının yılın ilk ayı olmasına alışılınca, Fransızlar 1 Nisan gününü kendi kültürlerinin bir parçası olarak görmeye başladılar. Adeti gittikçe süsleyerek, zenginleştirerek ve yaygınlaştırarak devam ettirdiler. Bu adetin İngiltere’ye ulaşması yaklaşık iki yüzyıl sürdü, oradan da Amerika’ya ve bütün dünyaya yayıldı.

Nisan 1 Şakası hakkında farklı kültür, inanç ve dillerde efsaneler bulunmaktadır.

Fransa (Poisson d’avril-Nisan Balığı): 1564 yılında Fransa Kralı IX. Charles yılbaşını 1 Nisan’dan 1 Ocak’a aldırır. Bu arada 1 Nisan’ı sene başı olarak kabul etmeye devam edenlerle alay etmek amacı ile yapılan şakalar, bir süre sonra gelenek haline gelir. 1 Nisan’ı yılbaşı kabul edenlere ise ‘Nisan Balığı’ adı verilir.

İngiltere (April Fool’s Day- Kaçıklar Günü)

İskoçya (Gowk veya Cuckoo Günü)

Nisan 1 veya Nisan Balığı; Hollanda, Belçika, Kanada, ABD, İsviçre, Japonya dahil dünyanın pek çok yerinde tanınmaktadır. Nisan 1 ile ilgili başka bir efsane de Pagan Kültüründe 1 Nisan’da kutlanan Fous Bayramı’dır. Antik Roma’da Hilarya adıyla benzer bir bayram da kutlanmaktadır. Hindistan’da ise bu bayram 31 Mart’ta ‘Holi’ adıyla kutlanmaktadır.

Nisan Balığı Geleneği Belçika’da da çok canlı ve yaygındır. O denli yaygındır ki ülkenin tanınmış politikacılarının da katılım ve katkılarıyla radyo, TV ve gazeteler aracılığıyla uydurma haberler yapabiliyorlar.

Ülkemizde de hız kesmeden yapılan tonla Nisan 1 şakası mevcuttur. Eminiz ki yapılmaya da devam edecektir. Söylenti ve rivayetlere göre de zaten ne bizi ilgilendiren bir bayram ne de yapılası bir gerekliliktir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir