Bastonculuk Hakkında Bilgi

Bastonculuk Hakkında Bilgi

Bastonculuk, geçme ağaçlı ve çok motifli baston çeşitleri ile biçim ve işleme zenginliği bakımından geleneksel kültürümüzün yüzlerce binlerce yıldır devam etmekte olan önemli bir parçasıdır.

Baston, yürürken dayanmaya yarayan, ağaç veya metalden yapılan aksesuar olarak ya da yaşlılık, rahatsızlık gibi nedenlerle daha çok erkekler tarafından kullanılan bir araçtır.

Yaşlılar yürümesine yardımcı olması amacıyla ve kişisel kullanım için üretilmiş bastonların temel amacının dayanıklılık ve kullanışlılık olacağı muhakkaktır. Fakat süs eşyası, aksesuar veya bir sanat eseri niyetiyle yapılan bastonlar da geleneksel el sanatlarımızın bağrından çıkan bir sanat dalı haline dönüşmüştür.

Türklerde asa kullanma geleneği 19. yüzyılın ilk çeyreğine kadar devam eder. II. Mahmut’un başlattığı batılaşma hareketi kıyafette de kendini hissettirmiştir, ilk baston taşıyan kişi de padişahın kendisi olmuştur. Baston, Avrupai kıyafet tamamlayıcısı olarak önceleri “Frenk değneği” olarak tanımlanmıştır. Asanın bastondan farkı, baş tarafının bir topuzla bitmiş ve uzun olmasıdır. Baston, asadan daha kısa ve daha incedir, göbek hizasındadır.

Özünde çok eskilere dayanan kültürel bir geçmişi olan baston, hep ince bir işçilikle yapılmış ve önemli bir aksesuar olarak kültür mozağindeki yerini almıştır.

Geçmişte olduğu gibi günümüzde de aksesuar amaçlı ve sanatsal nitelik taşıyan bastonlar bulunmaktadır.

Bastonculuk sanatıyla popüler olan Bitlis-Ahlat, Zonguldak’ın Devrek ve Sakarya’nın Akyazı ilçelerinde gündelik kullanım için veya sanatsal amaçlarla yapılan bastonların üretimi devam etmektedir.

Hammaddesinin büyük bir kısmı ağaçtan imal edilen bastonlarda yılan başı, kurt başı, at başı, balık başı, kartal başı ve aslan başı gibi motifler yer almaktadır. Baston ve asaların sap kısımları; gümüş, altın, kemik, sedef gibi malzemelerden, gövde kısımları ise gül, kiraz, abanoz, kızılcık, bambu, kamış vb. ağaçlardan yapılmaktadır. Günümüzde değişik biçim ve malzemelerden yapılmış sapları ve gövdesinde boya, metal işlemeli motifler, elle tutulan bölümünde birçok farklı materyal kullanılan değişik amaç için bastonlar yapılmaktadır.

Bastonun ana maddesi ağaç olduğundan ağaç malzemeye dayalı el sanatının ormanlık bir bölgede doğmuş olması olağandır. Günümüzde Devrekli ustaların baston yapımında kullandıkları asıl malzeme kiren ya da kızılcıktır. Kızılcık ağacının yanı sıra akçaağaç, akgürgen, ceviz, çam, gül çınar gibi ağaçlar olabilmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir